Türkiye’nin deprem gerçeği her sarsıntıyla birlikte yeniden gündeme gelirken, gözler İç Anadolu’nun parlayan yıldızı Eskişehir’e çevrildi. Aktif bir fay kuşağı üzerinde yer alan Eskişehir’de deprem riski, sadece yerel halkı değil, bilim dünyasını da yakından ilgilendiriyor. Peki, Eskişehir deprem haritası ne söylüyor? Kent merkezinden geçen faylar kaç büyüklüğünde deprem üretebilir? İşte AFAD verileri ve uzman görüşleri ışığında Eskişehir’in deprem dosyasının detayları.
Eskişehir Fay Hattı ve Sismik Hareketlilik
Eskişehir, Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) ile Batı Anadolu Açılma Rejimi arasında stratejik bir geçiş bölgesinde yer almaktadır. Kentin ismini taşıyan Eskişehir Fay Zonu, batıda İnegöl’den başlayıp doğuda Kaymaz’a kadar uzanan yaklaşık 430 kilometre uzunluğunda karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu zon, parçalı segmentlerden oluşması nedeniyle uzmanlar tarafından titizlikle takip edilmektedir.
Geçmişe bakıldığında, 20 Şubat 1956 tarihinde yaşanan 6.4 büyüklüğündeki Eskişehir Depremi, kentin sismik kapasitesini acı bir şekilde ortaya koymuştur. O günden bu yana büyük bir kırılma yaşanmamış olması, yer bilimciler arasında "sismik boşluk" tartışmalarını da beraberinde getirmektedir. Uzmanlar, Eskişehir Fay Zonu’nun 6.0 ve üzeri büyüklükte deprem üretme potansiyeline sahip olduğu konusunda hemfikir.
Zemin Yapısı: Eskişehir’in Yumuşak Karnı
Eskişehir deprem riskini artıran en kritik faktörlerden biri de kentin zemin yapısıdır. Porsuk Çayı’nın getirdiği alüvyon tabakalar üzerine kurulu olan kent merkezi (Odunpazarı ve Tepebaşı’nın alçak kesimleri), deprem dalgalarının etkisini artıran bir yapıya sahiptir. "Zemin sıvılaşması" olarak adlandırılan bu risk, olası bir sarsıntıda binaların dayanıklılığını doğrudan etkilemektedir.
Özellikle Batıkent, Çamlıca, Eskibağlar ve Bahçelievler gibi mahallelerdeki yapı stoğu, zemin özellikleri nedeniyle mühendislik açısından dikkatle incelenmelidir. Uzmanlar, kaya zemin üzerine kurulu olan bölgelerin (Odunpazarı’nın yukarı kesimleri gibi) deprem anında alüvyon zeminlere göre daha güvenli olduğunu belirtmektedir.
İlçe İlçe Deprem Riski ve Yapı Stoğu
Eskişehir deprem araştırmaları, riskin sadece merkezle sınırlı olmadığını gösteriyor. İnönü, Sivrihisar ve Alpu ilçeleri, fay hattının segmentlerine olan yakınlıkları nedeniyle dikkat çekmektedir. Kent genelinde 1999 Marmara Depremi öncesi inşa edilen binaların fazlalığı, kentsel dönüşümün hızlandırılmasını zorunlu kılıyor. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri, yapı envanterini çıkarma ve riskli binaları tespit etme çalışmalarına devam etse de, sürecin hızı kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
Olası Senaryolar ve Hazırlık Çalışmaları
AFAD ve ilgili kurumların yayımladığı raporlara göre, Eskişehir’de beklenen olası bir deprem senaryosu; çevre iller olan Bursa, Kütahya ve Bilecik’i de etkileyebilecek kapasitededir. Bu nedenle, bölge genelinde koordineli bir afet yönetim planı uygulanmaktadır. Eskişehir deprem hazırlıkları kapsamında toplanma alanlarının belirlenmesi, lojistik depoların kurulması ve halkın bilinçlendirilmesi için düzenlenen eğitimler hayati önem taşımaktadır.
Vatandaşların kendi binalarının deprem dayanıklılık testlerini yaptırması ve zorunlu deprem sigortası (DASK) ile finansal güvence sağlamaları, bireysel hazırlıkların ilk basamağını oluşturmaktadır. Ayrıca, her evde bulunması gereken bir deprem çantası, altın saatler olarak adlandırılan ilk 72 saatte hayatta kalma şansını artırmaktadır.
